Innowacja pedagogiczna

 

INNOWACJA PEDAGOGICZNA

programowa

 

  Imiona i nazwiska autorów:

                                       Barbara Klepacka

Bożena Żurawicka-Dębska

 

Temat innowacji:

„Lubelskie ścieżki znanych poetów i pisarzy”

 

 

 

Nazwa szkoły: Zespół Szkół nr1 w Lublinie im. Władysława Grabskiego

Autor: Barbara Klepacka i Bożena Żurawicka-Dębska

Temat: „Lubelskie ścieżki znanych poetów i pisarzy”

Przedmiot: język polski

Rodzaj innowacji: programowa (program autorski)

Data wprowadzenia: 27.01.2025

Data zakończenia: 25.06.2027

 

Zakres innowacji:

Adresatami innowacji są uczniowie klas I, II, III i IV TEH. Czas realizacji innowacji obejmuje II semestr roku szkolnego 2025/2026 z możliwością jej kontynuowania w następnym roku szkolnym.

Zajęcia innowacyjne odbywać się będą w ramach np. zajęć języka polskiego jako element treści nauczania , raz w semestrze dla 1 wybranej klasy technikum na określonym etapie nauki.

Niniejsza innowacja ma na celu szerzenie idei Interdyscyplinarności (łączenia literatury z historią, sztuką) oraz idei Edukacji Wędrownej (ruch, zmiana, spacer, kontakt z realnym miejscem z wykorzystaniem technologii AI).

Ma ona zachęcać i motywować uczniów do samodzielnego poszukiwania, tropienia powiązań między biografią a konkretnymi miejscami oraz twórczego wykorzystania nowych technologii.

 

 

 

 

Motywacja wprowadzenia innowacji:

Innowacja „„Lubelskie ścieżki znanych poetów i pisarzy” jest moją odpowiedzią na rosnącą potrzebę eksperymentowania a także wyjście naprzeciw wymogom edukacyjnym zawartym w aktualnej podstawie programowej dla III etapu edukacyjnego.

Na podstawie wieloletnich obserwacji oraz przeprowadzonych diagnoz w pracy w szkole zauważyłam, że uczniom najbardziej brakuje czasu na pogłębioną dyskusję i projekty. Dlatego też główną przyczyną opracowania innowacji z tego przedmiotu była potrzeba osadzenia edukacji humanistycznej w kontekście lokalnym i potrzeba nauczania polisensorycznego, czyli poza ławką, przez doświadczenie.

 

                                Opis innowacji:

I. Wstęp

PO CO INNOWACJA W TEJ SZKOLE?

     Współczesna szkoła boryka się z deficytem zakorzenienia i tożsamości lokalnej. W dobie globalizacji kultury cyfrowej (Tik-Tok, You Toube, platform społecznościowych) uczniowie słabiej znają dziedzictwo kulturowe własnego regionu i miejsca, w którym żyją lub uczą się. Innowacja ma na celu pokazanie, że Lublin z takimi postaciami jak Józef Czechowicz, Bolesław Prus, Julia Hartwig czy Jan Kochanowski jest żywym centrum literatury a nie tylko punktem na mapie. Innowacja wpisuje się w nowe kierunki polityki oświatowej 2025/2026. Priorytety na ten rok kładą duży nacisk na edukację obywatelską i kulturową. Innowacja, promując „małą ojczyznę” idealnie realizuje te cele, ucząc patriotyzmu lokalnego przez literaturę.

 

II. Założenia ogólne

1.      Innowacja skierowana jest do uczniów klas I, II, III i IV Technikum Ekonomiczno-Handlowego w Zespole Szkół nr 1 im. Władysława Grabskiego w Lublinie.

2.      Główne założenia pracy na innowacyjnych zajęciach opierają się na nowoczesnym podejściu do humanistyki, które łączy naukę z doświadczaniem przestrzeni.

3.      Najważniejsze założenia projektu:

·       Nauczanie sytuacyjne terenowe (Outdoor Education).

·       Interdyscyplinarność (korelacja przedmiotowa).

·       Wykorzystanie technologii mobilnej ( Mobile Learning).

·       Personalizacja i „odbrązowienie „ twórców.

·       Praca z uczniami metodą projektu.

·       Współpraca z instytucjami kultury.

 

III. Cele innowacji

Cel główny:

1.      Przybliżenie sylwetek twórców związanych z Lubelszczyzną np. Józefa Czechowicza, Bolesława Prusa, Julii Hartwig czy Jana Kochanowskiego w sposób nieszablonowy, wykraczający poza ramy podręcznika.

Cele szczegółowe:

1.      Zainteresowania lokalnym dziedzictwem kulturowym i literackim poprzez bezpośredni kontakt z miejscami związanymi z sylwetkami znanych polskich poetów i pisarzy.

2.      Wykorzystanie przestrzeni miasta i regionu jako żywej sali lekcyjnej (spacery literackie, gry dydaktyczne, terenowe), co sprzyja lepszemu zapamiętywaniu faktów z życia, biografii, faktów historycznych.

3.      Kształtowanie u uczniów tożsamości, budowanie więzi ze swoją „małą ojczyzną” i poczucie dumy z bogatej historii Lublina.

4.      Rozwijanie kompetencji czytelniczych: zachęcanie do sięgania po teksty literackie poprzez pokazywanie kontekstu ich powstania oraz autentycznych miejsc, które inspirowały autorów.

5.      Poszukiwanie nowych eksperymentalnych form i metod pracy z młodzieżą tzw. literacki outdoor.

6.      Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces.

7.      Doskonalenie umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji, w tym zasobów cyfrowych, oceny ich rzetelności, wiarygodności i poprawności merytorycznej rozwijanie ich umiejętności cyfrowych i twórczych.

8.      Rozwijanie umiejętności efektywnego posługiwania się technologią informacyjną w poszukiwaniu, porządkowaniu i wykorzystywaniu pozyskanych informacji w tym sztuczną inteligencją Al.

9.      Prowadzenie rubryki związanej z twórcami na stronie biblioteki szkolnej.

10.  Kształtowanie różnorodnych postaw czytelniczych.

 

IV. Metody i formy

Nauczyciele, prowadzący projekt, wybierają m.in. 4 godziny w semestrze ( po 1 w miesiącu) i po wcześniejszym uzgodnieniu wyjścia realizują projekt.

4 razy w semestrze realizują każdą z lekcji na wybranym etapie nauczania (I, II, III, IV klasa)

Metody i formy:

Metoda oparta na działalności praktycznej oraz metoda asymilacji wiedzy: burza mózgów, wejście w rolę, elementy wykładu, metody oparte na praktycznej działalności uczniów: metoda projektów; praca projektowa – tworzenie mapy emocjonalnej miasta, spacer literacki (realny lub wirtualny z Google Street View).

Metody aktywizujące: praca w grupach, praca z tekstem literackim i historycznym,

burza mózgów, mapę skojarzeń, gry dydaktyczne, drama, mapę mentalną, dyskusje, drzewko decyzyjne, metody graficznego zapisu tj. plakat, metaplan, , piramidę priorytetów, układankę, dyskusję panelowa, gry dydaktyczne, storytelling, inscenizacje wybranych scen na podstawie fragmentów utworów literackich, źródeł historycznych.

Metody oparte na słowie: wykład, pogadanka, dyskusja panelowa, praca z tekstem literackim;

 

V. Przewidywane osiągnięcia (korzyści wdrożenia innowacji)

Uczniowie:

·       Zdobywają wiedzę w sposób kreatywny, gdyż uczestniczą w aktywnych formach nauki, takich jak projekt, praca zespołowa oraz wykorzystanie nowoczesnych technologii, co sprzyja samodzielnemu myśleniu i twórczemu rozwiązywaniu problemów.

·       Mają możliwość samodzielnego poszukiwania informacji, łączenia wiedzy z różnych dziedzin oraz realizacji własnych pomysłów i rozwiązań, co zwiększa ich zaangażowanie i motywację do nauki.

·       Rozwijają kompetencje kluczowe, takie jak krytyczne myślenie, współpraca w grupie, komunikacja oraz umiejętność planowania i organizacji pracy, które są niezbędne w dalszej edukacji i życiu zawodowym.

·       Umiejętnie łączą treści z języka polskiego, historii, wiedzy o kulturze i edukacji regionalnej.

·       Kształcą kompetencje czytelnicze oraz umiejętność świadomego odbioru literatury.

·       Lepiej rozumieją i zapamiętują materiał, ponieważ uczą się poprzez praktyczne zastosowanie wiedzy, doświadczenie oraz odniesienie treści do realnych sytuacji i problemów z życia codziennego oraz konkretnych miejsc.

·        Wzmacniają samodzielność i odpowiedzialność za własny proces uczenia się, ucząc się podejmowania decyzji, oceniania efektów swojej pracy oraz wyciągania wniosków na przyszłość.

·       Rozwijają kreatywność i innowacyjność, mając przestrzeń do eksperymentowania, popełniania błędów i uczenia się na nich w bezpiecznym, wspierającym środowisku edukacyjnym.

·       Poszerzają swoją wiedzę o twórcach literackich związanych z Lublinem (m.in. poetach, prozaikach).

·       Rozwijają umiejętności analizy i interpretacji tekstów literackich w kontekście regionalnym i historycznym.

·       Wzmacniają tożsamość regionalną i poczucie przynależności do „małej ojczyzny”.

·       Budują świadomość roli Lublina jako ważnego ośrodka życia literackiego i kulturalnego. Rozumieją lokalne dziedzictwo kulturowe i literackie.

·       Zwiększają swoje zainteresowania lokalnymi instytucjami kultury (biblioteki, muzea).

·       Integrują środowisko klasowe, wokół wspólnych działań twórczych i projektowych. Doskonalą umiejętności pracy projektowej, wyszukiwania i selekcjonowania informacji.

·       Rozwijają postawę szacunku wobec dorobku kulturowego regionu. Kształtują postawy aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym miasta.

Nauczyciele:

·       Podniesienie kompetencji zawodowych, w szczególności w zakresie stosowania nowoczesnych metod i form pracy dydaktycznej.

·       Wzrost motywacji uczniów do pracy, dzięki odejściu od schematycznych metod pracy, przekładający się na ich lepsze wyniki.

·       Wzbogacenie oferty edukacyjnej szkoły o innowacyjne treści regionalne.

·       Budowanie pozytywnego wizerunku szkoły jako placówki promującej kulturę i lokalne dziedzictwo.

·       Możliwość współpracy z lokalnymi instytucjami kultury i twórcami.

·       Trwałe efekty w postaci materiałów dydaktycznych, projektów uczniowskich i wydarzeń kulturalnych.

·       Rozwój umiejętności planowania i realizacji innowacyjnych działań edukacyjnych dostosowanych do potrzeb i możliwości uczniów.

·       Doskonalenie warsztatu pracy poprzez wykorzystywanie aktywizujących metod nauczania oraz nowoczesnych narzędzi dydaktycznych.

·       Zwiększenie efektywności procesu nauczania i lepsze monitorowanie postępów uczniów.

·       Wzrost motywacji do pracy oraz satysfakcji zawodowej wynikającej z obserwowanych efektów wdrażanych działań.

·       Rozwijanie kreatywności w projektowaniu zajęć dydaktycznych.

·       Nabycie doświadczenia w ewaluacji innowacji pedagogicznej oraz wyciąganiu wniosków do dalszej pracy.

·       Wzmocnienie współpracy z innymi nauczycielami oraz wymiana doświadczeń i dobrych praktyk.

·       Podniesienie jakości pracy szkoły i budowanie pozytywnego wizerunku nauczyciela jako osoby otwartej na zmiany i rozwój.

Nauczyciel jest kreatywny i elastyczny w planowaniu oraz realizacji zajęć. Wykorzystuje kulturę i tradycje regionu oraz kraju do przekazania treści historycznych i literackich ważnych w życiu każdego młodego Polaka – patrioty. Doskonali własny warsztat pracy i podnosi kompetencje zawodowe. Wspiera uczniów w rozwijaniu samodzielności i odpowiedzialności za naukę.

 

VI. Tematyka zajęć

Zagadnienia zostały opracowane w oparciu o podstawę programową kształcenia ogólnego dla I, II, III i IV etapu edukacyjnego w Technikum Ekonomiczno-Handlowym. Są one poszerzeniem wiedzy na temat poszczególnych twórców literackich wykraczającą poza ramy podręczników, uzupełniają ją i poszerzają. Przewidziano realizację 4 bloków tematycznych

WSTĘP

Zauważamy, że obecnie w szkołach więcej uwagi poświęca się historii Polski i świata niż historii lokalnej, która bywa omawiana bardzo powierzchownie albo wcale. Młodzi ludzie częściej interesują się tym, co globalne (Internet, media społecznościowe), a sprawy lokalne wydają im się mniej atrakcyjne. Miasto, w którym mieszkają lub w którym się uczą to nie tylko miejsce, ale 700- letnia historia, wydarzenia, środowisko społeczne i kulturalne, które kształtowały pokolenia.

Program poświęcony pisarzom i poetom, urodzonym lub związanym z naszym regionem, to próba ocalenia tych głosów od zapomnienia. To spotkanie z ludźmi, którzy poprzez słowo budują tożsamość miejsca, pielęgnują lokalny język, opisują zmieniający się świat i przypominają, skąd jesteśmy. Pokazując ich twórczość, promujemy kulturę regionu, inspirujemy młodsze pokolenia i udowadniamy, że literatura nie jest oderwana od życia – ona z niego wyrasta.

Literatura rodzi się z miejsca, krajobrazu, języka, historii i ludzi, którzy tu żyją. Właśnie dlatego regionalni pisarze i poeci są tak ważni – to oni zapisują codzienność, pamięć i emocje swojej małej ojczyzny. Często pozostają w cieniu wielkich nazwisk, choć ich twórczość mówi o nas samych w sposób najbardziej autentyczny, a często są to znane nazwiska, ale nieznane nam dokładne miejsca ich życia i działalności.

Warto realizować taki program, bo literatura lokalna wzmacnia wspólnotę, rozwija wrażliwość i daje poczucie dumy z własnych korzeni. To przestrzeń dialogu między przeszłością a teraźniejszością, między twórcą a odbiorcą. A przede wszystkim – to opowieść o nas samych, zapisana słowami tych, którzy potrafią je usłyszeć.

Autorzy innowacji zrealizują m.in. następujące zadania (wybrane z projektu, do realizacji – min. 4):

 

I projekt:

Temat zajęć : „Tuś nam poległ Janie drogi…” – lubelskie ścieżki Jana Kochanowskiego.

1.      Cel ogólny zajęć:

a) poszerzenie wiedzy n/t biografii Jana Kochanowskiego w powiązaniu z jego twórczością i związkami z Lublinem

b) zachęcenie uczniów do czytania i poznawania utworów poety oraz bogatej historii miasta Lublina

      2.  Cele szczegółowe:

-na poziomie wiadomości:

- umie poprawnie przyporządkować i systematyzować informacje dotyczące biografii poety oraz poprawnie recytować teksty staropolskie (wskazany wiersz) 

- umie wykorzystać w interpretacji tekstów literackich elementy wiedzy o historii i kulturze oraz konteksty: biograficzne, historyczne oraz kulturowe

- umie wskazać ważne miejsca na mapie Lublina związanie z działalnością Jana Kochanowskiego

-na poziomie umiejętności:

- doskonali umiejętność korzystania z różnych źródeł informacji, w tym zasobów cyfrowych, dokonuje oceny ich rzetelności, wiarygodności i poprawności merytorycznej ( na etapie gromadzenia materiałów do lekcji)

- rozumie historię literatury i dzieje kultury jako proces, a także dostrzega rolę czynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces

-rozwija umiejętność efektywnego posługiwania się technologią informacyjną w tym m.in. chat GPT, kody QR

cele wychowania:

- dostrzeganie wkładu Jana Kochanowskiego w kulturę ogólnopolską i europejską

- doskonalenie zdolności konstruktywnego porozumiewania się z zespołem klasowym na poziomie pracy w grupach (integracja zespołu)

- kształtowanie polskiej tożsamości narodowej i kulturowej oraz poznawanie dziedzictwa kulturowego Lublina naszej „małej ojczyzny”

-uwrażliwianie na piękno miejsca, sąsiedztwa naszej szkoły

Metoda oparta na działalności praktycznej oraz metoda asymilacji wiedzy: burza mózgów, wejście w rolę, elementy wykładu, metody aktywizujące

Faza realizacyjna:

II. Etapy zajęć:

1. Zamek Lubelski – przystanek I (prezentacja sylwetki Jana Kochanowskiego, ogólny rys historyczny przedstawiający związki poety z Unią, scenki przygotowane przez uczniów, recytacja fragmentów tekstu „Proporzec albo Hołd Pruski” i „Apoftegmat”)

2. Kościół farny pw. Św. Michała - przystanek II (wstęp przewodnicki o historii kościoła farnego, wizja kościoła na podstawie kodów QR, film z udziałem czatu GPT-  Lublin w czasach renesansu, scenki związane z przedstawieniem wersji na temat pogrzebu poety, recytacja fragm. „Żale nagrobne” S. F. Klonowica i fraszki „O doktorze Montanie”

3. Trybunał Koronny - przystanek III ( krótka informacja n/t historii obiektu, zadania związane z  2 miejscami ul. Rynek 2 – kamienicą z medalionami i ul. Rynek 19, zadania dla grup z udziałem grupy ekspertów, recytacja fraszki „Do gór i lasów”)

4. Plac Litewski - przystanek IV (prezentacja pracy uczniów- scenki związane z ceremonią Hołdu Pruskiego, recytacja fragmentów wiersza „Proporzec albo Hołd Pruski”, PORTAL Lublin – Wilno)

5.Pomnik Jana Kochanowskiego ul. Narutowicza - przystanek V (wstęp przewodnicki n/t historii pomnika, odkrywamy pochodzenie inskrypcji, recytacja dłuższych fragmentów tekstów znajdujących się na pomniku)

III. Podsumowanie:

Omówienie pracy zespołów.

Bądź ambasadorem swojego miasta i podziel się tą wiedzą - zaproś rodzinę lub znajomych na spacer śladami Jana Kochanowskiego po uliczkach Starego miasta w Lublinie. 

 

 

II projekt:

Temat:  Miasto jako przestrzeń mityczna - szlakiem „Poematu o mieście Lublinie” Józefa Czechowicza.

1.      Cel główny zajęć:

 

a)      poszerzenie wiedzy n/t biografii Józefa Czechowicza w powiązaniu z jego twórczością i związkami z Lublinem

b)      praca projektowa – tworzenie mapy emocjonalnej miasta, inspirując się tekstem poematu J. Czechowicza

2.  Cele szczegółowe:

-na poziomie wiadomości:

- umie poprawnie przyporządkować i systematyzować informacje dotyczące biografii poety oraz poprawnie analizować wskazany wiersz. 

- definiuje pojęcie oniryzmu i przestrzeni mitycznej.

- umie wskazać ważne miejsca na mapie Lublina związanie z biografią Józefa Czechowicza

-na poziomie umiejętności:

-umie wykorzystać w interpretacji tekstów literackich elementy wiedzy o historii i kulturze oraz konteksty: biograficzne, historyczne oraz kulturowe

- doskonali umiejętność korzystania z różnych źródeł informacji, w tym zasobów cyfrowych, dokonuje oceny ich rzetelności, wiarygodności i poprawności merytorycznej ( na etapie gromadzenia materiałów do lekcji)

              -cele wychowania:

             - kształtowanie polskiej tożsamości narodowej i kulturowej oraz poznawanie

              dziedzictwa kulturowego Lublina naszej „małej ojczyzny”

            - kształtowanie postawy otwartości i wyobraźni, uczyć, że warto wychodzić poza

              schematy, dbać o oryginalność i twórczo wyrażać swoje emocje.

Faza realizacyjna:

II. Etapy zajęć:

Wstęp- prowadzenie w klimat – można przeprowadzić na poprzednich zajęciach.

Słuchowisko: Odtworzenie fragmentu wiersza „Poematu o mieście Lublinie” (np. w wykonaniu aktorów lub z podkładem muzyki ambientowej).

1.      Prezentacja postaci poety jako „wizjonera Lublina. Film na temat biografii J. Czechowicza z wykorzystaniem sztucznej inteligencji AI oraz udziałem czatu GPT.

2.      Część merytoryczna – analiza - praca z fragmentami tekstu:

a)     Ulica Kapucyńska. Wprowadzenie pojęcia „miasta magicznego”. Czy miasto, które znamy za dnia, jest tym samym miastem w nocy? Miasto realne a miasto mityczne - kraina  zawieszona miedzy rzeczywistością a marzeniem sennym. Ulice jako symbole a historia jako przestrzeń mityczna. Przypomnienie pojęć: mityzacja, oniryzm, homo viator. Ilustrowanie fragmentami tekstu utworu.

b)    Wędrówka z wędrowcem:  Śledzimy trasę bohatera poematu (ul. Kapucyńska-miejsce urodzenia,  plac Czechowicza- Pomnik- miejsce śmierci,  Stare Miasto – Brama Krakowska, ul. Archidiakońska# Złota, Plac Farny, Zamek).  Motywy architektoniczne (Stare Miasto, Zamek) oraz rozmowa na temat atmosfery przedwojennego Lublina. Ilustrowanie fragmentami tekstu utworu.

c)    Kościół Farny. Deformacja rzeczywistości: Jak Czechowicz zmienia realne miejsca? (np. wieże kościołów stają się „palcami wyciągniętymi”, blask księżyca zmienia kolory). Ilustrowanie fragmentami tekstu utworu.

d)    Zamek. Elementy mityczne: Zwrócenie uwagi na motyw przeznaczenia, ciszy, śmierci i historycznej ciągłości Lublina (widmo Unii Lubelskiej, duchy przeszłości). Ilustrowanie fragmentami tekstu utworu.

e)    Warsztat kreatywny – „Mapa Cieni”: Uczniowie w grupach otrzymują kserokopię planu starego Lublina i tworzą własną mapę emocjonalną miasta, inspirując się „Poematem o mieście Lublinie Czechowicza. Zadanie: Nałożyć na mapę „warstwę Czechowicza”. Zamiast nazw ulic, wpisują cytaty-nastroje (np. przy Bramie Krakowskiej – „wieża trybunalska jak sowa”, przy kościele Dominikanów – „złote kopuły”).

Materiały pomocnicze (linki):

1. Mapa interaktywna: Skorzystanie z zasobów Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, gdzie znajduje się dokładny opis szlaku literackiego.
2. Audiobook: Poemat o mieście Lublinie w serwisie YouTube – wersja z archiwalnym głosem poety.

2. Metody pracy:

• Spacer literacki (realny lub wirtualny z Google Street View).
• Praca z tekstem (analiza porównawcza).
• Praca projektowa – tworzenie mapy emocjonalnej miasta.

IV. Podsumowanie:

• Dyskusja: Dlaczego Czechowicz „odrealnia” Lublin? Wnioski: miasto to nie tylko mury, ale suma lęków, snów i historii. Jaką rolę może pełnić roli miasto rodzinne. w kształtowaniu tożsamości artysty i jego twórczości.

Muzeum: Zaplanowanie wizyty w Muzeum Literackim im. Józefa Czechowicza w Lublinie.

 

 

III projekt:

Temat: Lublin- miasto młodości Bolesława Prusa. Jak lubelskie doświadczenia ukształtowały autora „Lalki”?

1.                  Cel ogólny zajęć:

a)       Poszerzenie wiedzy uczniów n/t związków biografii Bolesława Prusa z jego twórczością literacką.

b)      Zrozumienie wpływu doświadczeń młodości (zwłaszcza okresu lubelskiego) na światopogląd i postawę pisarza.

c)       Dostrzeżenie związków między realiami historyczno-społecznymi a tematyką i problematyką „Lalki”.

 

   2.  Cele szczegółowe:

na poziomie wiadomości:

- umie poprawnie przyporządkować i systematyzować informacje dotyczące biografii pisarza

- wskazuje najważniejsze fakty z życia Bolesława Prusa związane z Lublinem i Lubelszczyzną

- opisuje, w jaki sposób doświadczenia biedy, choroby i obserwacji życia społecznego

  ukształtowały wrażliwość pisarza oraz wyjaśnia, jak udział w powstaniu styczniowym

   wpłynął na poglądy autora

- rozpoznaje cechy realizmu i pozytywizmu w „Lalce” wynikające z osobistych przeżyć autora

- łączy postać Stanisława Wokulskiego z doświadczeniami i refleksjami życiowymi Prusa

- posługuje się terminami: pozytywizm, realizm, biografizm, doświadczenie pokoleniowe

- umie wskazać ważne miejsca na mapie Lublina związanie z życiem i działalnością Bolesława

  Prusa

na poziomie umiejętności:

- doskonali umiejętność korzystania z różnych źródeł informacji, w tym zasobów cyfrowych

- rozumie, jak doświadczenia młodości (edukacja, bieda, poczucie przegranej, kłopoty zdrowotne, obserwacje społeczne) wpłynęły na poglądy autora

- formułuje wnioski dotyczące roli biografii w interpretacji dzieła literackiego i doświadczeń regionalnych na twórczość literacką

- rozwija umiejętność efektywnego posługiwania się technologią informacyjną w tym m.in. chat GPT, kody QR,

 

cele wychowania:

- rozwijanie wrażliwości społecznej uczniów poprzez ukazanie wpływu realiów życia (bieda, nierówności, prowincja) na poglądy i twórczość pisarza

-kształtowanie świadomości, że doświadczenia życiowe wpływają na wybory moralne i twórcze człowieka,

- kształtowanie postawy szacunku wobec dziedzictwa kulturowego regionu (Lubelszczyzny) i jego wpływu na twórców literatury, zachęcanie do refleksji nad własnym środowiskiem i jego rolą w kształtowaniu tożsamości,

- budowanie szacunku dla pracy, nauki i samodoskonalenia, jako wartości obecnych w biografii i twórczości Prusa,

- rozwijanie postawy patriotyzmu lokalnego i narodowego, rozumianego jako troska o społeczeństwo i jego rozwój

Metody pracy:

Metoda oparta na działalności praktycznej oraz metoda asymilacji wiedzy: burza mózgów, wejście w rolę, elementy wykładu, metody aktywizujące, metoda projektów, spacer literacki, gry dydaktyczne, storytelling

Faza realizacyjna:

II. Etapy zajęć:

1.       Dom przy ulicy Olejnej 8 - przystanek I. Tęsknota za stabilizacją rodzinną: prezentacja biografii pisarza, trudne dzieciństwo, wspomnienia pobytu w domu wujostwa Domiceli i Klemensa Olszewskich.

2.       Szkoła Realna –przystanek II. Kult wiedzy i nauki: nauka w szkole, brak promocji do klasy III, spotkania z Józefem Skłodowskim.

3.       Teatr Stary – przystanek III. Elementy humoru- kształtowanie się wrażliwości pisarza: historia jednego z wybryków uczniowskich młodego Aleksandra.

4.       Ulica Złota 7 – przystanek IV. Lokatorzy kamienicy-przyszłe inspiracje: miejsce zamieszkania przyszłej żona Prusa – Oktawii Trembińskiej ze swoją matką Katarzyną i braćmi, sławni sąsiedzi.

5.       Ulica Archidiakońska – przystanek V. Lubelskie korzenie rodziny żony Prusa: historia rodziny Jana Aleksandra Trembińskiego (1708–1796), archidiakona lubelskiego, należacego do rodu Trembińskich, z którego wywodzili się zarówno sam Prus i jego żona, Oktawia.

6.       Zamek Lubelski – przystanek VI. Powstanie styczniowe – trauma, która odcisnęła piętno na twórczości Prusa: porzucenie szkoły i dołączenie do powstańców, udział w walce, odniesione rany oraz pobyt w więzieniu na Zamku Lubelskim.

7.       Ulica Narutowicza – przystanek VII. Gimnazjum- szkoła charakteru: okres popowstaniowy, budynek gimnazjum, do którego uczęszczał.

8.       Kościół św. Ducha – przystanek VIII. Ślub z Oktawią Trembińską.

9.       Krakowskie  Przedmieście 6 – przystanek IX. Inspiracja do opisu sklepu w „Lalce”: sklep Jana Mincla.

 

Wycieczka do Nałęczowa (alternatywnie)

Miejsca do zwiedzania (fakultatywnie)

1.       Muzeum Bolesława Prusa

2.       Ławeczka w Parku Zdrojowym

3.       Pałac Małachowskich

4.       Pomnik Bolesława Prusa

5.       Pałac Górskich

6.       Sanatorium nr 1

7.       Dom Gustawa Jasińskiego

8.       Willa Podgórze

9.       Willa Pod Matką Boską

10.   Góra Krzyżowa tzw. Góra Prusa

 

IV projekt:

Temat: „Miasto rodzinne pod niebem, jak zatopione na dnie” – lubelskie

               ścieżki Julii Hartwig.

1. Cel ogólny zajęć:

a)  przybliżenie sylwetki Julii Hartwig jako wybitnej poetki, eseistki i tłumaczki wywodzącej się z Lublina.

b)  analiza motywu „małej ojczyzny, uświadomienie znaczenia Lublina dla poetki jako przestrzeni mitycznej, „zatopionej na dnie” pamięci, którą odzyskuje się poprzez literaturę.

c) literackie mapowanie miasta: identyfikacja konkretnych miejsc w Lublinie związanych z poetką (Zaułek Hartwigów, ul. Staszica, szkoła im. Unii Lubelskiej, Stare Miasto).

d) kształtuje postawę szacunku wobec lokalnej historii i twórców

 

2.  Cele szczegółowe:

na poziomie wiadomości:

- wskazuje najważniejsze fakty z biografii Julii Hartwig związane z Lublinem

- wyjaśnia, dlaczego Lublin był istotnym miejscem w życiu i twórczości poetki

- rozpoznaje motywy lubelskie obecne w wybranych wierszach Julii Hartwig

- zna wybrane miejsca w Lublinie związane z poetką (np. Stare Miasto, dom rodzinny -przestrzeń miasta jako inspiracja

- rozumie, w jaki sposób miejsce pochodzenia i doświadczenia lokalne wpływają na twórczość literacką.

-na poziomie umiejętności:

- analizuje fragmenty wierszy Julii Hartwig pod kątem odniesień do przestrzeni miasta i

pamięci miejsc

- interpretuje znaczenie Lublina jako „miejsca autobiograficznego” w twórczości poetki

- wyszukuje informacje z różnych źródeł (tekst literacki, biografia, mapa, materiały

ikonograficzne)

- formułuje wnioski na temat wpływu miejsca pochodzenia na tożsamość twórcy

- wypowiada się ustnie lub pisemnie na temat związków między biografią a twórczością literacką

 

-cele wychowania:

- rozwija wrażliwość na literackie opisy miasta i przestrzeni

- kształtuje poczucie związku z „małą ojczyzną” i jej dziedzictwem kulturowym

- dostrzega wartość lokalnych kontekstów w kulturze narodowej

- okazuje szacunek dla dorobku literackiego Julii Hartwig jako ważnej postaci dla kultury

polskiej

- rozwija zainteresowanie literaturą polską oraz dziedzictwem kulturowym regionu lubelskiego

Faza realizacyjna:

II. Etapy zajęć:

Biogram Julii Hartwig – baza wiedzy o jej życiu w Lublinie.

 

Lublin jako mała ojczyzna: punkt odniesienia:

o   Miejsce urodzenia – Staszica 2 – przystanek I. Wspomnienia domu rodzinnego, sióstr, braci, rodziców. Dramatyczna śmierć matki.

o   Narutowicza 12, 23- przystanek II. Nauka w gimazjum, pierwsze przyjaźnie, wycieczki po Polsce. 1935 rok- 14 letnia Julia debiutuje w międzyszkolnym czasopiśmie „W Słońce”, ostatnie wspomnienia z Lublina.

o   Narutowicza 19/Peowiaków 2- przystanek IV. Pracownia fotograficzna i zakład pracy ojca Ludwika oraz brata Edwarda, tzw. buda – altana.

 

Lublin Julii Hartwig – miasto ocalone w poezji i pamięci:

o   Plac Czechowicza- przystanek V.  Józef Czechowicz jako recenzent wczesnej twórczości Julii Hartwig. Wiersze poświęcone poecie.

o   Cmentarz przy ulicy Lipowej – przystanek V. Grób matki w części prawosławnej, grób ojca, siostry, szwagra i macochy w części katolickiej.

o   Wieniawska 5 -przystanek VI. Dom rodzinny Anny Kamieńskiej poetki, pisarki i przyjaciółki Julii Hartwig.

 Miejsce powrotów i przestrzeń pamięci:

o   Krakowskie Przedmieście 62 – przystanek VII. W latach: 1944-45 miejsce spotkań literatów oraz miejsce inspiracji powstania Związku Zawodowego Literatów Polskich.

o   Krakowskie Przedmieście 29 – przystanek VIII. Druga lokalizacja zakładu fotograficznego Ludwika Hartwiga w Hotelu Europejskim.

o   Ulica Kapucyńska 2 – przystanek IX. Przeniesienie zakładu po zniszczeniu poprzedniej pracowni.

 Wspomnienia jako narzędzie budowania tożsamości:

o   Budynek Liceum im. Unii Lubelskiej. -przystanek X. Mural z wierszem Julii Hartwig.

o   Zaułek Hartwigów- przystanek XI. Wiersz Julii Hartwig. Praca z tekstem i mapą nad wybranymi wierszami ‘Koleżanki”, „Ellegia lubelska, „Niepotrzebne skreślić”

Uniwersalny wymiar Małej ojczyzny

IV. Podsumowanie:

 

Mini warsztat: ”Moja ścieżka” opisująca oszczędnym konkretnym językiem ulubione miejsca poetki w Lublinie.

 

VII. Ewaluacja

W celu uzyskania informacji zwrotnej nauczyciel przeprowadzi:

 - ankietę dotyczącą oceny atrakcyjności zajęć

 - rozmowy z uczniami (ilość polubień w mediach społecznościowych przy materiałach dotyczących lekcji, komentarze w blogu bibliotecznym.

 

Szczegółowa analiza wyników ankiety, przeprowadzonych rozmów oraz wyników klasyfikacji pozwoli ocenić stopień realizacji zamierzonych celów. Działania te pomogą wyciągnąć wnioski, zaplanować pracę i ewentualnie zmodyfikować metody pracy. Podjęta zostanie także decyzja o ewentualnej kontynuacji innowacji w tej grupie.

Wszystkie wyniki i uwagi zostaną opracowane w sprawozdaniu oraz udostępnione dyrektorowi szkoły.

 

 

 

 

VIII. Spodziewane efekty

Wpływ na uczniów:

Projekt ma na celu przybliżenie dziedzictwa literackiego regionu i miasta poprzez aktywne formy edukacji i turystyki kulturowej.

Efekty dla uczniów:

·        Wzrost wiedzy, pogłębienie znajomości biografii i twórczości autorów przedstawionych w projekcie

·        Rozwój kompetencji czytelniczych

·        Rozwijanie umiejętności interpretacyjnych i aktywizację twórczą: próby literackie, zwiększenie udziału w konkursach: recytatorskich, literackich

·        Wzbogacenie oferty dydaktycznej: wprowadzenie nowoczesnych metod pracy takich jak gry miejskie czy projekty interdyscyplinarne.

Wpływ na pracę szkoły:

Innowacja jest nasza odpowiedzią na poszukiwanie nowych form pracy z uczniem zdolnym, rozwijaniem umiejętności cyfrowych uczniów Planujemy, że skończy się stworzeniem przez uczniów własnych map przewodników, fotorelacji, filmów z udziałem AI, co dodatkowo rozwinie ich komepetencje cyfrowe. Myślimy również o współpracy w tym zakresie z Ośrodkiem „Bramą Grodzką” -Teatr NN oraz Muzeum J. Czechowicza.   

 

IX. Podsumowanie

Podsumowując, zaprezentowane korzyści płynące z innowacji to:

·        nowoczesna edukacja poprzez aktywne metody pracy w terenie

·        wzmocnienie więzi z regionem i jego historią literacką

·        atrakcyjna promocja Lublina jako ważnego ośrodka na mapie kulturalnej Polski

·        pokazanie Lublina jako żywego muzeum literatury, budując u młodzieży poczucie dumy z lokalnego dziedzictwa i integrując ich wokół wspólnych wartości kulturowych.

 

Bibliografia:

Bibliografia:

 

 

1.       Denys Marta, Jan Mincel – prawda i zmyślenie, „Na przykład” 1997, Nr 47, s.13-15.

2.       Gawarecki Henryk, O dawnym Lublinie. Szkice z przeszłości miasta, Lublin 1986.

3.       Grychowski August, Lublin w życiu i twórczości pisarzy polskich

od średniowiecza do r. 1918, Lublin 1965.

4.       Czechowicz – w poszukiwaniu ukrytego miasta. Red. M. Skrzypek, A. Kiszka, A. Zińczuk, Lublin 2008.

5.       Lublin. Dzieje miasta, Tom II. XIX i XX wiek, Lublin 2000.

6.       Lublin Julii Hartwig. Przewodnik, Oprac. Joanna Zętar. Lublin 2021.

7.       Michalski Waldemar, Jan Kochanowski w recepcji poetów ziemi lubelskiej. Bibliotekarz Lubelski 2024.

8.       Pauszer-Klonowska Gabriela, W cieniu nałęczowskich drzew, Lublin 1964.

9.       Piątkowska Monika, Prus. Śledztwo biograficzne, Kraków 2017.

10.   Pietrasiewicz Tomasz, Poemat o mieście Lublinie Józefa Czechowicza. Przewodnik, Lublin 2018.

11.   Pelc Janusz,  Jan Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskie. Warszawa 1980.

12.   Szczygieł Ryszard, Śmierć Jana Kochanowskiego w Lublinie… i jego pogrzeb. Bibliotekarz Lubelski, Lublin 2024.